TIN TỨC SỰ KIỆN

Sự phát triển kinh tế bền vững trong tương lai sẽ là “kinh tế sạch”, hay còn gọi là “kinh tế xanh”, liên quan đến môi trường, khí hậu, đa dạng sinh học, sức khỏe cộng đồng... Nhiều nước đang hiện thực hóa khái niệm này trong thực tế.

Kinh tế sạch là gì?

Tháng 10/2008, Chương trình môi trường Liên Hợp quốc phối hợp với các nền kinh tế hàng đầu thế giới triển khai sáng kiến “kinh tế sạch” với nhận định đó là sự lựa chọn tốt nhất cho sự phát triển bền vững của các quốc gia, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định, vừa làm dịu những căng thẳng của thiên nhiên, ngăn chặn chảy máu tài nguyên và tạo nên sự bùng nổ việc làm trong thế kỷ XXI.

Chưa có định nghĩa thống nhất về kinh tế sạch. Kinh tế sạch nói đến việc tạo dựng một hệ thống kinh tế phản ánh sự tích hợp giữa các hệ sinh thái và bảo đảm khả năng phục hồi của các hệ thống hỗ trợ sự sống. Nếu dựa trên niềm tin rằng, văn hóa và giá trị của con người là các nguồn lực quý giá nhất, thì kinh tế sạch là một hệ thống kinh tế sung túc cần được tạo ra để bảo đảm mọi thành viên của cộng đồng đều có khả năng tiếp cận những chuẩn mực sống cơ bản và đầy đủ, cũng như các cơ hội phát triển của bản thân và xã hội.

Nền kinh tế sạch là nền kinh tế mà chính sách phát triển có định hướng là thị trường, nền tảng là các nền kinh tế truyền thống, mục tiêu là sự hòa hợp của kinh tế và môi trường, sinh thái. Động lực mới của nền kinh tế sạch là bảo vệ môi trường, phát triển công nghệ sản xuất sạch và năng lượng sạch, nhanh chóng đạt được mức tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cũng có thể hiểu rất đơn giản, kinh tế sạch là những hoạt động kinh tế, đặc biệt là sản xuất thân thiện với môi trường và phát triển năng lượng sạch. Sản phẩm của nó có thể là các tòa nhà được xây dựng với các vật liệu ít gây ô nhiễm hơn, tiết kiệm nhiên liệu trong quá trình sử dụng và có thể tự chế tạo nhiên liệu; có thể là các sản phẩm sinh học (thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo...); chống ô nhiễm môi trường (hệ thống xử lý nước thải, rác...); ngành GTVT tiết kiệm nhiên liệu, sử dụng các nhiên liệu thiên nhiên (nắng, gió, mặt trời...).

Sự lựa chọn khó khăn

Những năm 1990 đã chứng kiến sự trỗi dậy của Internet và nền kinh tế liên thông. Và rồi sự sụp đổ của các công ty dotcom  (công ty hoạt động kinh doanh chủ yếu trên Internet) đã giúp khu vực tài chính bùng nổ. Thế rồi tài chính cũng khủng hoảng. Vấn đề bây giờ là thế giới cần một động lực mới để kích thích tăng trưởng. “Không ai dại gì quẳng tiền đầu tư vào lĩnh vực tài chính nữa, mà nên đầu tư vào kỹ thuật xanh”. Đó là nhận xét của Oliver Schaefer - Giám đốc chính sách thuộc Hội đồng Năng lượng tái sinh châu Âu. Cựu Thủ tướng Nhật Taro Aso thì kỳ vọng công nghiệp xanh như “một cơ hội lớn cho sự tăng trưởng mới”.

Chỉ riêng nước Pháp, từ nay đến năm 2020, doanh thu của nền kinh tế sạch sẽ là 3.000 tỷ euro, từ năm 2020 đến 2050 sẽ là 10.000 tỷ euro. Tại Đức, kinh tế sạch đã tạo ra hơn 1,6 triệu việc làm mới... Thị trường toàn cầu các sản phẩm - dịch vụ liên quan đến môi trường sẽ tăng gấp đôi, từ 1.370 tỷ USD/năm lên 2.740 tỷ USD năm 2020. Một nửa trong thị trường này là kỹ thuật - thiết bị giúp sử dụng năng lượng hiệu quả và phần còn lại là giao thông, nguồn nước, vệ sinh và xử lý rác thải. Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang nền kinh tế sạch là điều hết sức khó khăn vì nó đụng chạm đến các thế lực đang được hưởng lợi lâu nay như các hãng xăng dầu, ngân hàng, xe hơi, bảo hiểm... Và nếu trong một vài năm nữa, giá dầu vẫn thấp thì người ta sẽ khó mà thay đổi thói quen sử dụng nhiều nguồn năng lượng tự nhiên như bây giờ.

Chưa kể đến việc chuyển đổi sang năng lượng sạch còn phải vượt qua rất nhiều trở ngại. Trước hết là mạng lưới cũ kỹ cần phải thay đổi để có thể sử dụng các loại năng lượng thay thế. Xe hơi phải được thiết kế lại. Nhà cửa phải gắn thêm nhiều trang thiết bị để có thể sử dụng loại năng lượng mới... Thứ đến là phí tổn, bởi nếu việc tạo ra nó quá tốn kém, nhất là so với dầu mỏ và than đá, thì cuối cùng cũng chẳng mang lại lợi ích gì. Hoặc phải nghiên cứu giảm giá thành, hoặc đơn giản là chờ đến lúc giá dầu lên quá cao để tự khắc những nguồn năng lượng mới đó trở nên rẻ hơn. Theo Cơ quan năng lượng quốc tế, “giải pháp xanh” cần khoảng 45.000 tỷ USD trước năm 2050. Ngoài ra, vẫn còn quá nhiều việc còn phải làm để hoàn chỉnh công nghệ sản xuất được các loại năng lượng mới.

Vì mình, vì thế giới

Một trong những quốc gia đang nỗ lực để trở thành nền kinh tế “năng lượng xanh” là Đức. Nước này đang có nhiều nỗ lực để trở thành cường quốc công nghiệp đầu tiên trên thế giới sử dụng 100% “năng lượng xanh” vào năm 2050. Hiện nền công nghiệp năng lượng tái sinh trị giá 240 tỷ USD tại Đức sử dụng đến 250.000 người, và đến năm 2020 khu vực kinh tế mới mẻ này sẽ cung cấp nhiều việc làm hơn công nghiệp xe hơi.

Tại Mỹ, Tổng thống Barack Obama quyết tâm đầu tư 150 tỷ USD để thực hiện chính sách “kinh tế sạch” trong 10 năm, nhằm mục tiêu chấn hưng nền kinh tế, thúc đẩy kinh tế phát triển và tạo thêm 5 triệu việc làm mới. Hiện chưa thể biết được Tổng thống Obama sẽ có thành công hay không, nhưng chính sách này được giới nghiên cứu đánh giá là có sức mạnh để duy trì nền kinh tế Mỹ ở vị trí hàng đầu thế giới.

Thế nhưng, ít người biết, Mêhicô hoàn toàn có thể đi đầu trong nền kinh tế sạch. Năm 2007, Mêhicô xuất khẩu lượng sản phẩm pin mặt trời trị giá 2,3 tỷ USD. Chương trình procalsol (sưởi bằng năng lượng mặt trời) được triển khai khắp Mêhicô, đến cuối năm 2011 sẽ mang lại 100.000 việc làm mới.